Freeware

کلمه‌ی «freeware» در زبان فارسی به «نرم‌افزار رایگان» ترجمه می‌شود.

این واژه به نوعی از نرم‌افزارها اشاره دارد که به صورت رایگان در اختیار کاربران قرار می‌گیرند و برای استفاده، پرداخت هزینه‌ای لازم نیست. برخلاف نرم‌افزارهای تجاری که معمولاً برای خرید یا استفاده از آن‌ها باید مبلغی پرداخت شود، freewareها به کاربران اجازه می‌دهند تا بدون محدودیت مالی از امکانات نرم‌افزار بهره‌مند شوند.

نرم‌افزارهای رایگان معمولاً توسط توسعه‌دهندگان مستقل، شرکت‌ها یا سازمان‌ها به دلایل مختلفی عرضه می‌شوند؛ برخی به منظور تبلیغات، برخی برای ارتقاء شهرت برند و برخی دیگر برای حمایت از جامعه‌ی کاربران یا توسعه‌دهندگان دیگر. این نرم‌افزارها می‌توانند شامل انواع ابزارها مانند برنامه‌های ویرایش تصویر، پخش‌کننده‌های موسیقی، نرم‌افزارهای امنیتی، بازی‌ها و حتی برنامه‌های تخصصی باشند.

اگرچه freewareها رایگان هستند، اما معمولاً حقوق مالکیت معنوی و کپی‌رایت آن‌ها حفظ می‌شود و کاربران اجازه ندارند نرم‌افزار را به صورت تجاری بفروشند یا تغییرات عمده‌ای در کد منبع آن ایجاد کنند، مگر اینکه مجوزهای خاصی ارائه شده باشد. همچنین، نرم‌افزارهای رایگان ممکن است در مقایسه با نرم‌افزارهای پولی محدودیت‌هایی داشته باشند یا از پشتیبانی فنی کمتری برخوردار باشند.

از نظر فرهنگی و اقتصادی، freeware نقش مهمی در گسترش فناوری و دسترسی همگانی به ابزارهای دیجیتال ایفا کرده است. این نوع نرم‌افزارها به کاربران با توان مالی کمتر امکان می‌دهند تا از فناوری‌های پیشرفته بهره‌مند شوند و دانش و مهارت‌های خود را توسعه دهند. همچنین، freewareها در جوامع آموزشی و تحقیقاتی کاربرد گسترده‌ای دارند و باعث تسهیل یادگیری و نوآوری می‌شوند.

با گسترش اینترنت و فضای دیجیتال، مدل‌های مختلفی از نرم‌افزارهای رایگان شکل گرفته‌اند، از جمله نرم‌افزارهای متن‌باز (open source) که کد منبع آن‌ها برای همگان قابل مشاهده و تغییر است. در این میان، freeware به نرم‌افزاری گفته می‌شود که رایگان است اما لزوماً کد منبع آن باز نیست. این تفاوت‌ها در نوع مجوز و آزادی‌های کاربری اهمیت زیادی دارند و درک آن‌ها برای کاربران و توسعه‌دهندگان نرم‌افزار حیاتی است.

«freeware» نمایانگر بخشی از فرهنگ دیجیتال امروز است که بر اساس اشتراک‌گذاری و دسترسی آسان به فناوری بنا شده و فرصت‌های بسیاری برای یادگیری، توسعه و استفاده از فناوری‌های نوین فراهم می‌آورد.