Avatar

کلمه‌ی «Avatar» در زبان فارسی به‌صورت «آواتار» ترجمه می‌شود.

آواتار واژه‌ای است با معانی و کاربردهای متنوع که در حوزه‌های فناوری، فرهنگ دیجیتال، بازی‌های ویدئویی، هنر و حتی فلسفه‌ی شرقی جایگاه خاصی دارد. در ساده‌ترین تعریف، آواتار نماینده‌ای تصویری یا دیجیتال از یک فرد در یک فضای مجازی است. این تصویر می‌تواند یک عکس، انیمیشن، شخصیت کارتونی یا حتی یک بازنمایی سه‌بعدی باشد. آواتار در فضای دیجیتال همان نقشی را ایفا می‌کند که بدن فیزیکی در دنیای واقعی بر عهده دارد: واسطه‌ای برای ارتباط، تعامل و حضور.

در دنیای فناوری و اینترنت، آواتار بیشتر به تصویر نمایه (profile picture) افراد در پلتفرم‌هایی مانند شبکه‌های اجتماعی، فروم‌ها یا بازی‌های آنلاین گفته می‌شود. این تصویر معمولاً توسط خود فرد انتخاب می‌شود و می‌تواند بازتابی از شخصیت، سلیقه یا هویت مجازی او باشد. در محیط‌هایی که تعامل کاربران با یکدیگر مبتنی بر متن یا تصویر است، آواتار اهمیت ویژه‌ای در ایجاد حس حضور و هویت دارد و به‌نوعی امضای دیجیتال فرد محسوب می‌شود.

در بازی‌های ویدئویی و واقعیت مجازی، آواتارها نقشی بسیار فعال‌تر دارند. بازیکنان از طریق آواتارهای خود در دنیای بازی حرکت می‌کنند، تصمیم می‌گیرند، با دیگران ارتباط برقرار می‌کنند و با محیط تعامل دارند. در برخی بازی‌ها، کاربر می‌تواند آواتار خود را با دقت بسیار بالا شخصی‌سازی کند: از ویژگی‌های ظاهری گرفته تا لباس، مهارت‌ها و حتی پیشینه‌ی داستانی. این سطح از تعامل باعث شده تا آواتارها نه‌فقط ابزار بازی، بلکه راهی برای بیان خود، نقش‌آفرینی و حتی نوعی تجربه‌ی زندگی جایگزین باشند.

ریشه‌ی تاریخی واژه‌ی آواتار به فلسفه‌ی هندوئیسم بازمی‌گردد. در این سنت، «آواتار» به تجلی زمینی خدایان اطلاق می‌شود. به‌عنوان نمونه، ویشنو، یکی از خدایان اصلی در آیین هندو، به‌طور مکرر در قالب آواتارهای گوناگون به زمین می‌آید تا تعادل را حفظ کرده و شر را از بین ببرد. این مفهوم روحانی از آواتار، نوعی پیوند میان عالم معنوی و جهان فیزیکی به شمار می‌آید و از نظر فلسفی مفاهیم عمیقی چون حلول، تجسد و ارتباط الهی را در بر دارد.

در فرهنگ عامه، واژه‌ی آواتار پس از عرضه‌ی فیلم‌های معروفی نظیر Avatar (به کارگردانی جیمز کامرون) شهرت جهانی پیدا کرد. در این فیلم، انسان‌ها از طریق آواتارهای زیست‌مهندسی‌شده با گونه‌ای بیگانه بر سیاره‌ای دور ارتباط برقرار می‌کنند. این روایت علمی-تخیلی باعث شد که آواتار به عنوان استعاره‌ای از «جسمی جایگزین برای حضور در جهانی دیگر» در ذهن مخاطبان نقش ببندد. امروز، در جهان به‌سرعت دیجیتال‌شونده‌ی ما، آواتارها تبدیل به مفهومی کلیدی در تعریف هویت دیجیتال شده‌اند و انتظار می‌رود با گسترش متاورس (Metaverse)، نقش آن‌ها حتی پررنگ‌تر هم بشود.

شکل جمع avatar در زبان انگلیسی avatars است.