شکسته نفسی کردن به انگلیسی

عبارت «شکسته‌نفسی کردن» در زبان انگلیسی به being modest، understating oneself یا در برخی زمینه‌ها self-deprecation ترجمه می‌شود، اگرچه هیچ‌کدام دقیقاً تمام بار فرهنگی و معنایی این اصطلاح فارسی را به‌تنهایی منتقل نمی‌کنند.

شکسته‌نفسی کردن یکی از ویژگی‌های رفتاری رایج در فرهنگ‌های شرقی، به‌ویژه در جامعه‌ی ایرانی است که فرد در آن آگاهانه از بیان یا نمایش توانایی‌ها، موفقیت‌ها یا دارایی‌های خود خودداری می‌کند یا آن‌ها را کوچک‌تر از آن‌چه هستند نشان می‌دهد. این رفتار، ریشه در ارزش‌های فرهنگی دارد که فروتنی، تواضع، و پرهیز از خودستایی را از فضائل انسانی می‌داند. بنابراین، شکسته‌نفسی در ظاهر نوعی فروتنی و ادب است، اما در واقع می‌تواند معانی و انگیزه‌های مختلفی را در بر داشته باشد.

در بسیاری از موقعیت‌های اجتماعی، شکسته‌نفسی به‌عنوان نشانه‌ای از ادب، احترام به دیگران و پرهیز از تکبر تلقی می‌شود. فردی که شکسته‌نفسی می‌کند، مثلاً ممکن است در پاسخ به تحسین دیگران، عباراتی مانند «قابل شما رو نداره»، «کاری نکردم» یا «لطف دارید» به‌کار ببرد تا از خود تصویری متواضع ارائه دهد. این واکنش‌ها در عرف اجتماعی، رفتارهایی پسندیده به‌حساب می‌آیند و معمولاً به‌جای پذیرش مستقیم تعریف، گفت‌وگو را با احترام و تعارف متقابل ادامه می‌دهند.

با این حال، شکسته‌نفسی همواره از روی فروتنی حقیقی نیست. در برخی موارد، ممکن است نوعی «تواضع نمایشی» باشد که با هدف جلب توجه بیشتر یا گرفتن تأیید دوباره از طرف مقابل انجام می‌شود. این نوع شکسته‌نفسی که با نیت دریافت تعریف بیشتر یا برانگیختن تحسین صورت می‌گیرد، در واقع می‌تواند شکلی از خودستایی پنهان تلقی شود. مرز میان تواضع اصیل و شکسته‌نفسی تصنعی بسیار باریک است و شناخت نیت درونی افراد، به‌ویژه در بافت‌های فرهنگی پر از تعارف، کار ساده‌ای نیست.

از سوی دیگر، برخی افراد به‌دلایل روان‌شناختی مانند کم‌اعتمادی به نفس، اضطراب اجتماعی یا ترس از قضاوت دیگران، به‌طور افراطی دچار شکسته‌نفسی می‌شوند. در این موارد، شکسته‌نفسی نه یک انتخاب فرهنگی، بلکه نشانه‌ای از خودکم‌بینی یا ضعف در عزت نفس است. این افراد ممکن است دائماً توانایی‌های خود را انکار کرده یا در برابر موفقیت‌هایشان احساس بی‌ارزشی کنند. روان‌شناسی نوین توصیه می‌کند که میان فروتنی سالم و انکار ارزش‌های فردی، تفاوت قائل شویم.

شکسته‌نفسی کردن رفتاری‌ست که در فرهنگ ایرانی معنا و کاربردی پیچیده دارد: گاهی نشانه‌ی ادب، گاهی نقاب فروتنی، و گاهی هم زنگ خطری برای ضعف درونی. آن‌چه اهمیت دارد، درک زمینه و نیت پشت این رفتار است؛ چرا که فروتنی واقعی نه در کوچک‌نمایی خود، بلکه در پذیرش متعادل توانایی‌ها، بدون تکبر و خودبزرگ‌بینی است.