Cilantro

کلمه‌ی «cilantro» در زبان فارسی به «گشنیز» ترجمه می‌شود.

گشنیز گیاهی خوراکی، معطر و بسیار پرکاربرد در آشپزی است که به خانواده‌ی جعفری‌سانان (Apiaceae) تعلق دارد. برگ‌ها، ساقه‌ها و دانه‌های این گیاه، هر کدام کاربرد خاص خود را دارند، اما وقتی از «cilantro» در زبان انگلیسی صحبت می‌شود، معمولاً منظور برگ تازه‌ی گشنیز است، نه دانه‌های خشک‌شده‌ی آن (که در انگلیسی با نام coriander seeds شناخته می‌شوند). گشنیز از جمله گیاهانی است که در بسیاری از فرهنگ‌های غذایی در سراسر جهان جایگاه ویژه‌ای دارد.

از نظر تغذیه‌ای، گشنیز منبعی غنی از ویتامین C، ویتامین K، ویتامین A، آهن، منگنز و آنتی‌اکسیدان‌هاست. این گیاه به دلیل ترکیبات فعال زیستی که دارد، دارای خواص ضدالتهابی، ضدمیکروبی، و سم‌زدایی طبیعی است. مطالعات نشان داده‌اند که گشنیز ممکن است به کاهش قند خون، بهبود عملکرد دستگاه گوارش، کاهش کلسترول بد و محافظت از کبد کمک کند. همچنین، این گیاه به‌طور سنتی در طب گیاهی برای تسکین مشکلات معده و تقویت اشتها مورد استفاده قرار گرفته است.

در آشپزی، گشنیز تازه به‌عنوان یک طعم‌دهنده‌ی سبز و خوش‌عطر شناخته می‌شود. در غذاهای ایرانی، گشنیز برای برخی‌ها یکی از اجزای اصلی خورش سبزی و آش‌های سنتی است. در آشپزی هندی، مکزیکی، تایلندی، ویتنامی و خاورمیانه نیز گشنیز تازه به‌وفور در سالادها، سس‌ها، خورش‌ها و خوراک‌های تند استفاده می‌شود. عطر خاص برگ گشنیز به بسیاری از غذاها طعمی تازه و دل‌انگیز می‌دهد، هرچند بعضی افراد – به دلیل ژنتیکی – طعم آن را مانند صابون حس می‌کنند و از آن بیزارند.

در کنار کاربردهای خوراکی، گشنیز به‌صورت اسانس نیز در صنایع غذایی، دارویی و آرایشی استفاده می‌شود. اسانس گشنیز، که از دانه‌ها یا برگ‌ها استخراج می‌شود، به دلیل رایحه‌ی خاص خود در عطرسازی و رایحه‌درمانی هم جایگاه دارد. همچنین، روغن گشنیز در برخی داروهای گیاهی برای بهبود هضم، آرام‌سازی و تقویت سیستم ایمنی به‌کار می‌رود. از طرفی، گشنیز خشک نیز به‌عنوان چاشنی در ترکیب ادویه‌ها مانند کاری، ماسالا و ادویه‌جات عربی نقش دارد.

گشنیز گیاهی چندکاره، مغذی و فرهنگی است که در کنار فواید فراوان برای سلامت بدن، نقشی بی‌بدیل در آشپزی جهانی ایفا می‌کند. چه در قالب سبزی تازه، چه به‌شکل خشک یا دانه‌ای، گشنیز یکی از عناصر کلیدی در ایجاد طعم، رنگ و عطر اصیل غذاهاست. شناخت درست این گیاه و تفاوت میان cilantro و coriander (برگ و دانه‌ی گشنیز) به درک بهتر دستورهای غذایی بین‌المللی کمک می‌کند.