اکتینیم به انگلیسی

کلمه‌ی «اکتینیم» در زبان انگلیسی به Actinium ترجمه می‌شود.

اکتینیم یکی از عناصر شیمیایی جدول تناوبی با نماد Ac و عدد اتمی ۸۹ است. این عنصر نخستین عضو از سری اکتینیدها به شمار می‌آید و به‌عنوان یکی از عناصر رادیواکتیو شناخته می‌شود. اکتینیم در سال ۱۸۹۹ میلادی توسط «آندره-لوئی دوبیرن» (André-Louis Debierne) شیمیدان فرانسوی کشف شد و کمی بعد هم «فردریش اوئربک» به‌طور مستقل آن را شناسایی کرد. این عنصر به دلیل شباهت‌های شیمیایی‌اش با لانتانوم و سایر عناصر خاکی کمیاب، در ابتدا با دشواری زیادی از آنها تفکیک شد.

از لحاظ خواص فیزیکی، اکتینیم فلزی نقره‌ای‌رنگ، نرم و براق است که به‌سرعت در تماس با هوا کدر می‌شود. این عنصر به‌شدت رادیواکتیو بوده و پرتوهای آلفا و بتا ساطع می‌کند، به‌طوری که مقدار کمی از آن می‌تواند تابشی قوی‌تر از رادیوم تولید کند. نیمه‌عمر ایزوتوپ اصلی آن، یعنی اکتینیم-۲۲۷، حدود ۲۱٫۷ سال است. این ویژگی‌ها موجب شده که کار با این عنصر نیازمند شرایط ایمنی بسیار سخت‌گیرانه باشد.

از دیدگاه کاربردی، اکتینیم به دلیل پرتوزایی بالایش در پزشکی هسته‌ای برای درمان برخی انواع سرطان مورد توجه قرار گرفته است. به‌ویژه ایزوتوپ Ac-225 در تحقیقات نوین برای درمان‌های هدفمند پرتودرمانی (Targeted Alpha Therapy) استفاده می‌شود، زیرا تابش آلفای آن قادر است سلول‌های سرطانی را با دقت بالا نابود کند و آسیب کمتری به بافت‌های سالم برساند. با این حال، به دلیل کمیاب بودن و دشواری تولید، دسترسی به آن بسیار محدود است.

از لحاظ شیمیایی، ترکیبات اکتینیم مشابه ترکیبات لانتانوم رفتار می‌کنند و اغلب در حالت اکسایش +۳ پایدار هستند. اکتینیم کلرید و اکتینیم اکسید از جمله ترکیبات شناخته‌شده‌ی آن‌اند. در محیط آبی، یون‌های Ac³⁺ غالب‌اند و به راحتی با برخی لیگاندها واکنش می‌دهند. این رفتار باعث شده که بررسی شیمی محلولی اکتینیم در حوزه‌ی شیمی معدنی و رادیوشیمی اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.

اکتینیم را می‌توان نقطه‌ی آغازین برای درک سری اکتینیدها و ویژگی‌های عناصر سنگین رادیواکتیو دانست. هرچند به دلیل رادیواکتیویته‌ی شدید و هزینه‌ی بالای جداسازی، استفاده‌ی صنعتی گسترده‌ای ندارد، اما در حوزه‌ی علمی و پزشکی جایگاه خاصی یافته است. این عنصر نمونه‌ای بارز از پیوند میان شیمی بنیادی و کاربردهای نوین پزشکی است که همچنان موضوع پژوهش‌های گسترده قرار دارد.