Summative

کلمه‌ی summative در زبان فارسی به «جمع‌بندی‌ کننده»، «خلاصه‌کننده»، «تراکمی» یا «ارزیابی نهایی» ترجمه می‌شود.

واژه‌ی summative اغلب در حوزه آموزش و ارزیابی به کار می‌رود و به معنای فرآیندی است که در پایان یک دوره یا بخش آموزشی انجام می‌شود تا میزان یادگیری، پیشرفت یا عملکرد دانش‌آموز یا دانشجو را به صورت کلی و نهایی اندازه‌گیری کند. برخلاف ارزیابی‌های مستمر و فرایندی که در طول آموزش انجام می‌شود، ارزیابی summative نتیجه‌گیری جامع و جمع‌بندی نهایی از دانش یا مهارت‌های کسب‌شده ارائه می‌دهد.

در محیط‌های آموزشی، ارزیابی summative معمولاً به صورت آزمون‌های پایان‌ترم، امتحانات نهایی، پروژه‌های جامع یا ارائه‌های نهایی صورت می‌گیرد. هدف اصلی این نوع ارزیابی، تعیین میزان موفقیت دانش‌آموز یا دانشجو در تحقق اهداف یادگیری تعیین‌شده است. نتایج این ارزیابی‌ها معمولاً برای تصمیم‌گیری‌های مهمی مانند ارتقاء به سطح بعدی تحصیلی، صدور گواهینامه یا تعیین نمره نهایی به کار می‌رود.

ارزیابی summative از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا دیدگاهی کلی و جامع نسبت به عملکرد فراگیران فراهم می‌آورد و می‌تواند نقاط ضعف و قوت کل دوره آموزشی را نمایان سازد. این نوع ارزیابی به مربیان و مدیران آموزشی کمک می‌کند تا کیفیت آموزش را بسنجند و در صورت نیاز برنامه‌ها و روش‌های تدریس را بهبود بخشند.

همچنین، مفهوم summative در حوزه‌های دیگر مانند مدیریت پروژه، تحقیق و توسعه یا تحلیل عملکرد نیز به کار می‌رود. در این زمینه‌ها، ارزیابی summative می‌تواند به معنی جمع‌بندی نهایی نتایج یک پروژه، تحلیل کامل داده‌ها یا ارزیابی کلی اثربخشی یک برنامه باشد که پس از پایان فعالیت صورت می‌گیرد.

اهمیت summative در تضمین کیفیت، ارتقاء فرآیندهای آموزشی و مدیریتی و ارائه بازخوردهای جامع بر هیچ‌کس پوشیده نیست. این نوع ارزیابی با تمرکز بر نتیجه نهایی، ابزاری موثر برای سنجش عملکرد و اتخاذ تصمیمات آگاهانه در سازمان‌ها و مؤسسات مختلف محسوب می‌شود.