Gout

کلمه‌ی «gout» در زبان فارسی به «نقرس» ترجمه می‌شود.

نقرس نوعی بیماری متابولیک و التهابی است که در نتیجه‌ی افزایش سطح اسید اوریک در خون (hyperuricemia) به وجود می‌آید. این افزایش باعث تشکیل کریستال‌های سوزنی‌شکل از جنس اورات سدیم در مفاصل، تاندون‌ها و بافت‌های اطراف می‌شود که منجر به درد شدید، التهاب و قرمزی در محل آسیب‌دیده خواهد شد. در بیشتر موارد، این درد به‌صورت ناگهانی، به‌ویژه در مفصل شست پا، ظاهر می‌شود و بیمار را حتی در شب از خواب بیدار می‌کند.

از نظر تاریخی، بیماری نقرس یکی از قدیمی‌ترین بیماری‌های شناخته‌شده در طب است و از دوران باستان با لقب «بیماری پادشاهان» یا «بیماری ثروتمندان» شناخته می‌شد. علت این نام‌گذاری آن بود که نقرس بیشتر در میان افرادی دیده می‌شد که رژیم غذایی پرچربی، پرگوشت و سرشار از نوشیدنی‌های الکلی داشتند؛ موادی که متابولیسم آن‌ها منجر به افزایش اسید اوریک می‌شود. در گذشته، پزشکان بزرگی چون بقراط و جالینوس درباره‌ی این بیماری نوشته‌اند و آن را نشانه‌ای از رفاه و زیاده‌روی می‌دانستند، هرچند امروزه مشخص شده که زمینه‌های ژنتیکی و متابولیک نیز در بروز آن نقش مهمی دارند.

از نظر علمی، نقرس به دلیل اختلال در تعادل میان تولید و دفع اسید اوریک رخ می‌دهد. اسید اوریک محصول نهایی تجزیه‌ی پورین‌هاست—ترکیباتی که در سلول‌های بدن و بسیاری از مواد غذایی از جمله گوشت قرمز، جگر، ماهی ساردین و نوشیدنی‌های حاوی فروکتوز یافت می‌شوند. در شرایط طبیعی، اسید اوریک از طریق کلیه‌ها دفع می‌شود، اما اگر تولید آن بیش از حد باشد یا کلیه‌ها نتوانند به‌درستی آن را دفع کنند، سطح آن در خون بالا می‌رود و رسوب کریستال‌های اورات در مفاصل اتفاق می‌افتد.

علائم نقرس معمولاً به‌صورت حملات ناگهانی درد، تورم و گرمی مفصل بروز می‌کند که ممکن است چند ساعت تا چند روز طول بکشد. شایع‌ترین مفصل درگیر، مفصل انگشت شست پا است، اما زانو، مچ پا، آرنج و حتی انگشتان دست نیز ممکن است درگیر شوند. در موارد مزمن و درمان‌نشده، رسوبات بلوری موسوم به «توفس» (Tophi) در زیر پوست یا اطراف مفاصل ایجاد می‌شوند که می‌توانند ظاهر بدن را تغییر داده و حتی باعث تخریب بافتی شوند.

درمان نقرس ترکیبی از اصلاح سبک زندگی و مصرف دارو است. رژیم غذایی سالم با محدود کردن مصرف گوشت قرمز، غذاهای دریایی خاص، نوشابه‌های شیرین و الکل، نقش مهمی در کنترل بیماری دارد. همچنین نوشیدن آب فراوان به دفع اسید اوریک کمک می‌کند. از نظر دارویی، معمولاً از داروهایی چون آلوپورینول (برای کاهش تولید اسید اوریک) و کلشی‌سین یا داروهای ضدالتهاب (برای کاهش درد و التهاب حملات حاد) استفاده می‌شود. هدف درمان نه‌تنها کاهش علائم، بلکه پیشگیری از حملات مجدد و آسیب مفصلی در درازمدت است.

از جنبه‌ی فرهنگی و نمادین، نقرس گاهی در ادبیات و هنر نیز مطرح شده است. در قرون وسطی و رنسانس، بسیاری از نقاشان و نویسندگان، نقرس را نشانه‌ی رفاه بیش از حد و سبک زندگی اشرافی می‌دانستند. در واقع، این بیماری به‌نوعی بازتاب تضاد میان لذت و رنج بود؛ یعنی بیماری‌ای که از لذت‌جویی بیش از حد در خوردن و آشامیدن به‌وجود می‌آید و سپس انسان را دردمند می‌سازد.

«gout» نه‌تنها یک بیماری فیزیکی، بلکه پدیده‌ای است که در تلاقی زیست‌شناسی، تاریخ، فرهنگ و رفتار انسانی قرار دارد. امروزه، اگرچه روش‌های پیشرفته‌ی پزشکی آن را تا حد زیادی قابل کنترل کرده‌اند، اما همچنان یادآور این واقعیت است که تعادل در تغذیه و سبک زندگی، کلید سلامت پایدار است.