Matinee

کلمه‌ی «matinee» در زبان فارسی به «نمایش یا اجرای میان‌روز» ترجمه می‌شود.

این واژه ریشه‌ای فرانسوی دارد و از واژه‌ی matin به معنای «صبح» یا «ابتدای روز» گرفته شده است. در زبان انگلیسی، matinee معمولاً به نمایش‌ها، کنسرت‌ها یا اجراهای تئاتری گفته می‌شود که در طول روز و پیش از غروب برگزار می‌گردند. این مفهوم بیشتر در سنت‌های هنری غربی شکل گرفته است، جایی که معمولاً اجراها در شب برگزار می‌شدند و اجرای روزانه به‌عنوان گزینه‌ای متفاوت و قابل دسترس‌تر برای گروه‌های خاصی از مخاطبان به وجود آمد.

از نظر تاریخی، matinee در قرن نوزدهم محبوبیت پیدا کرد. در آن زمان، سالن‌های تئاتر و اپرا دریافتند که بسیاری از افراد به دلایل مختلف نمی‌توانند در شب برای دیدن اجراها حاضر شوند. بنابراین، اجراهای ویژه‌ای در بعدازظهر یا اوایل عصر ترتیب داده شد تا طیف وسیع‌تری از مخاطبان بتوانند از هنر لذت ببرند. این اجراها به‌خصوص برای زنان و کودکان که حضورشان در برنامه‌های شبانه دشوار بود، فرصت تازه‌ای فراهم آوردند. به همین دلیل، matinee نقشی اجتماعی در گسترش دسترسی به هنر ایفا کرده است.

در دنیای سینما نیز مفهوم matinee جایگاه ویژه‌ای پیدا کرد. در قرن بیستم، بسیاری از سینماها در ساعات ظهر یا اوایل بعدازظهر فیلم‌هایی را با بلیت‌های ارزان‌تر نمایش می‌دادند. این نوع نمایش‌ها اغلب با خانواده‌ها، نوجوانان یا حتی کسانی که به دلیل ساعات کاری نمی‌توانستند شب‌ها سینما بروند، مرتبط بودند. حتی اصطلاح «Saturday matinee» در فرهنگ عامه به تجربه‌ی خاصی از تماشای فیلم در تعطیلات آخر هفته اشاره دارد؛ تجربه‌ای که با نوستالژی و خاطرات جمعی بسیاری از مردم گره خورده است.

از منظر فرهنگی، matinee بیش از یک «اجرای میان‌روز» ساده است. این واژه نماد گشودن درهای هنر به روی قشرهای مختلف جامعه محسوب می‌شود. با برگزاری matinee، سالن‌ها و گروه‌های هنری توانستند هم تماشاگران بیشتری جذب کنند و هم تجربه‌ی فرهنگی تازه‌ای بیافرینند. به همین دلیل، بسیاری از افراد matinee را نه‌تنها یک رویداد نمایشی، بلکه بخشی از زندگی اجتماعی و فرهنگی خود می‌دانند؛ لحظه‌ای برای گردهمایی، استراحت و لذت بردن از هنر در میانه‌ی روز.

در دنیای معاصر، مفهوم matinee همچنان زنده است، هرچند شکل آن با گذشته تفاوت‌هایی یافته است. امروزه بسیاری از جشنواره‌های هنری، سینماها و حتی کنسرت‌ها بخش ویژه‌ای را به اجرای روزانه اختصاص می‌دهند. برای بسیاری از هنردوستان، matinee فرصتی است برای تجربه‌ی هنر در زمانی متفاوت از روال عادی. این واژه همچنان حامل بار فرهنگی و هنری غنی است و یادآور این واقعیت است که هنر می‌تواند در هر ساعت از روز زندگی انسان را غنا بخشد.